|
رسم آموزش و پرورش سنتي بر آن بوده كه آنچه را بايد
دانشآموز يادبگيرد، مستقيما به او ارائه ميشود. ارزيابي
آموختهها پس از اين ارائه، و بازخورد پس از آن نيز بر
همين اساس صورت ميگيرد. اين ارائه، و اين ارزيابي،
مستقيما دانشآموز را به حفظ كردن آنچه به او ارائه
ميشود، سوق ميدهد. ضمن آنكه اين سوق دادن به حفظ كردن،
قدرت يافتن يافتههاي جديد را در دانشآموز ضعيف كرده، و
او همواره به انتظار آن است كه آنچه او احتياج دارد، به
صورت آماده براي يادگرفتن (حفظ كردن) او، به او ارائه
شود. ارائه تمام مفاد درسي در كتابهاي درسي، محدود بودن
ارزشيابيها به محتواي كتاب درسي، حجم كتابهاي درسي و
عدم فرصت براي ارائه مباحث غير كتاب درسي در كلاس، عدم
دسترسي به منابع غير درسي، بي اعتنائي ارزشيابي به
دانستههاي خارج از كتاب درسي دانشآموز، همه و همه
دانشآموز را به سرازيري حفظ و دورشدن از قله تعقل، تفكر،
و اكتشاف و جستجو
سوق ميدهند.
بر
خلاف اين رسم نادرست، مدرسه حكمت تلاش ميكند قدرت تعقل و
تفكر را به دانشآموزان بازگرداند. براي تحقق اين مهم، چند
اقدام اساسي در دستور كار برنامهدرسي مدرسه قرار دارد:
-
كلاسها از حالت سخنراني خارج، و شكل مباحثه به خود
ميگيرد. مربي يا معلم به جاي طرح موضوعاتي كه بچهها
بايد ياد بگيرند، تنها مقدماتي را فراهم ميكند تا
سئوالي در ذهن دانشآموزان شكل بگيرد؛ سپس دانشآموزان
را براي پاسخ به اين سئوال تحريك ميكند، و آنها را در
جستجو و يافتن پاسخ راهنمائي ميكند (رويكرد مسئله
محور). اين جستجو و يافتن پاسخ يا به شكل مباحثه در
كلاس و طرح ديدگاههاي دانشآموزان در يك بارش فكري، و
انسجام دادن انجام ميشود؛ و يا به صورت كنكاش
دانشآموز در متون و منابع در دسترس، و ارائه پاسخ آن
در كلاس به صورت گزارش يا بحث مجدد صورت ميگيرد.
-
مربي در فرايند كلاس درس، دانشآموز را به تعريف و
انجام پروژههاي اكتشافي ساده و قابل هضم و انجام براي
او ترغيب ميكند. در اين پروژهها دانشآموز تلاش
مشخصي را براي دستيابي به اطلاعاتي در زمينه خاصي
انجام ميدهد. بخشي از اين پروژهها به شكل گردآوري
اطلاعات (نظير گردآوري تصاوير و توضيحاتي درباره
گربهسانان) انجام ميشود؛ بخش ديگر به ساختن يك محصول
(نظير تدوين يك فرهنگنامه تصويري معرفي انواع حيوانات،
يا ساختن يك ابزاري خاص براي باغباني)، و بخش ديگري
نيز شامل پروژههائي ميشود كه آزمايش و تشخيص وضعيت
يك پديده در آن صورت ميگيرد (نظير پرورش رشد دانه
لوبيا و مشاهده اثر شدت نور در ميزان رشد آن). ممكن
است در برخي از پروژهها نيز، دانشآموزان به ارائه يك
نظر (نظريه) و بررسي آن، (در سطح دانش خود) مبادرت
كنند (مثلا بررسي دليل خشك شدن يك گياه خاص در باغچه).
تمام پروژهها، با نظارت و راهنمائي مرحله به مرحله
مربي انجام ميشود.
-
مدرسه محيطي غني از منابع را در دسترس دانشآموزان
قرار ميدهد. اين منابع به سادگي براي او قابل دستيابي
است. همچنين آزمايشگاه و كارگاه مدرسه بصورتي در
دسترس، و محيط عمومي فعال و غني مدرسه، شرايط فعاليت
خودجوش و جستجوگرانه دانشآموزان را فراهم ميكند.
دانشآموز پاسخ بسياري از سئوالات خود را نه توسط مربي
و معلمين خود، بلكه توسط اين منابع مييابد، و به
جستجو و يافتن پاسخ توسط اين منابع عادت ميكند.
-
نرمافزار مديريت آموزشي، تمام دستيابيهاي دانشآموز
به منابع الكترونيك را به صورت خودكار ثبت ميكند، و
در معرض ديد مربي قرار ميدهد. مربي از اين طريق از
علاقهها، استعدادها، مسير يادگيري، و دانستههاي
دانشآموز با خبر ميشود؛ و او را در موارد لازم ياري
و راهنمائي ميكند.
-
ارزشيابي عملكرد دانشآموز مستقيما توسط مربي، با
رويكرد توصيفي، و با برخورد مستقيم تدريجي در كلاس، و
نيز با استفاده از گزارشهاي نرمافزار مديريت آموزشي
از عملكرد دانشآموز، صورت ميگيرد. اين ارزشيابي بر
كل يافتهها و تلاش و رشد دانشآموز انجام شده، و به
ارزشيابي موضوعات كتابهاي درسي محدود نميشود. بدين
ترتيب يافتههاي بيرون كتاب درسي دانشآموز نيز ارج
گذاشته شده، و دانشآموز به يافتن دانستههاي جديد چه
در درون و چه بيرون محدوده كتابهاي درسي ترغيب ميشود.
-
حجم كلاسها و زماني را كه دانشآموز در جلسات كلاس درس
صرف ميكند، حداكثر 40% از زمان الزامي حضور او در
مدرسه را تشكيل ميدهد. بنابراين دانشآموز زمان كافي
براي تعمق، تفكر، جستجو، اكتشاف، و انتخاب مسير
يادگيري خود را در قالب انجام پروژههاي خود دارد.
ضمن آنكه در زمانهاي جنبي حضور در مدرسه و تقريبا تمام
مدت تابستان، كلاسهاي رسمي تشكيل نشده، و دانشآموز
فرصت بيشتري را براي اكتشاف و انجام پروژههاي خود
خواهد داشت.
ما
تلاش ميكنيم به جاي دادن ماهي به دانشآموز، فن ماهيگيري
را به او بياموزيم! رويكرد مدرسه حكمت آن است كه
دانشآموزان در فرايند تعليم و تربيت، بيش از آنكه مصرف
كننده متون آماده و محتواي ارائه شده توسط مربي باشند، خود
در فرايند توليد محتوي مشاركت داشته، و يادگيري طي توليد
صورت بگيرد. بدين ترتيب آنها علاوه بر يادگرفتن موضوع،
فلسفه و دلايل آن را نيز يافته، روحيه جستجوگري و
توليدكنندگي نيز در او تقويت شده، فنون اكتشاف و توليد را
نيز ميآموزد.
 |
